Швейцар улс Бенины хаант улсын түүхэнд холбогдох эд өлгийн зүйлсийг Нигер улсад буцааж өгнө
Швейцар улсын Цюрих хотын захиргаа тус хотын гурван музейд хадгалагдаж буй колончлолын үед хулгайлагдсан эд өлгийн зүйлсийг Холбооны Бүгд Найрамдах Нигери Улсад шилжүүлэх шийдвэр гаргасан байна. Бенины хаант улс буюу одоогийн Нигер улсаас гаралтай эдгээр үзмэрүүд нь хааны удмынхан болон тус орны хувьд онцгой ач холбогдолтой өв юм. 1897 онд Их Британийн цэргүүд Бенины хааны ордныг тонож, өвөг дээдсийн дүрслэл бүхий рельеф баримлууд, зан үйлийн эд зүйлс зэрэг хэдэн мянган дурсгалыг хулгайлж хожим тэдгээр нь АНУ, Европын музей ба цуглуулгуудаар тарсан түүхтэй.
Нигер Улс реституц буюу эд өлгийн зүйлийг буцаан авах албан ёсны хүсэлтийг 2024 оны 7-р сард Цюрих хотын захиргаанд илгээжээ. Нигерийн Музей ба Дурсгалын Үндэсний Комисс (National Commission for Museums and Monuments) Нигерийн засгийн газар болон Бенины хаант улсын өмнөөс эд өлгийн зүйлийг буцаан авах талаар албан ёсны хүсэлт гаргасан байна. Цюрих хотын захиргаа энэхүү хүсэлтийг хүлээн зөвшөөрч Ритберг музейд хадгалагдаж буй 11 эд зүйлсийг буцаахаар шийдвэрлэжээ.
Мөн Ритберг музейгээс гадна Цюрихын Их сургуулийн угсаатны зүйн музей болон Женев хотын угсаатны зүйн музей нар Бенины хаант улсаас тоногдсон эд өлгийн зүйлсийг Нигер улсад буцаан олгохоор хамтран ажиллаж байна. Гурван музейн захирал энэ тухай хамтарсан мэдэгдэлдээ: “Швейцар Бенин Санаачлагын хүрээнд манай музейнүүд Бенинээс гаралтай үзмэрүүдийн гарал үүслийг нягт нямбай судалж, Нигер дахь түншүүдтэй ойр хамтран ажилласан. 1897 онд Их Британий цэргүүд Бенины Хаант улсруу довтолж, ордныг тоносноор зарим эд өлгийн зүйлс олон улсын урлагийн зах зээлээр дамжин манай цуглуулгад орж ирсэн нь эргэлзээгүй юм” хэмээжээ.
Швейцар улсын зүгээс эд өлгийн зүйлсийг 2026 оны зун Нигер улсад буцаан хүргүүлэхээр төлөвлөөд байгаа юм.
Өдгөө Германы Угсаатны зүйн музей, Их Британий Хорниман музей, АНУ-ын Смитсониан музей, Нидерландын Верелд музей зэрэг байгууллагууд өөрсдийн цуглуулгад хадгалагдаж буй Бенины хаант улсаас гаралтай эд зүйлсийг Европын улс, гүрнүүдийн үйлдсэн Африк тив дахь эзлэн түрэмгийлэл, колоничлолын дарангуйллын үед хулгайлагдсан болохыг хүлээн зөвшөөрч, эх оронд нь буцаагаад байгаа билээ. Хамгийн сүүлд гэхэд Их Британий Кэмбрижийн Их Сургууль мөн Бенины хаант улсаас хулгайлагдсан эд өлгийн зүйлсийг буцаан өгөхөө энэ оны хоёр дугаар сард зарласан.
